Dedelerimizin Yurdu Deliorman/Bulgaristan


Açıklama:
Kategori: Köşe Yazıları
Eklenme Tarihi: 09 Ekim 2013
Geçerli Tarih: 20 Ekim 2019, 22:26
Site: Kozçeşme Haber
URL: http://www.kozcesmehaber.com/yazar.asp?yaziID=208


 


          


Deliorman/Bulgaristan

Çocukluğumdan beri gerek büyüklerimizin söylemlerinden gerekse bilinen  bilgilere göre, köyümüz Kozçeşme halkı, 93 muhaciri olarak Deliorman bölgesinin Şumnu/karaveliler köyünden göç ettiğidir.
Duyumlarıma göre atalarımızın anavatanı  Karaman/Konya olduğudur ancak tam olarak neresi olduğuna dair geniş çaplı bir çalışma yoktur, böyle bir çalışmanın yapılabilmesi için Biga'nın diğer köyleri ve köyümüzün monografik ( etnik yapısını ayrıntıları ile inceleme) çalışmaların bulunması gerekir ve böyle bir çalışma olduğunuda sanmıyorum. Ülkemizde mahalli arşivler çok zayıftır, böyle bir çalışma varsa da ulaşılabilmek fevkalada zordur.


 93 harbinde Bulgaristan'ın Şumnu bölgesi köylerinden göç edenlerin bir bölümü Biga'nın aşağıdaki köylere yerleşmişlerdir, dolayısıyla bizlerinde bu köylerde yaşayan bazı halklar ile aramızda akrabalık bağları da olması gerekir.
Bu köyler şunlardır:
Ağaköy, Aşağı Demirci, Bakacak, Balıklıçeşme, Çeltik, Çınardere, Eğri Dere
Gündoğdu, Güvemalan, Hacıköy, Harmanlı, Karacaali
Karahamzalar, Kazmalı, Kocagür ve Otlukdere.

Deliorman, Aşağı Tuna Ovası'nda yer alan; Rusçuk, Razgrad, Silistre, Şumnu ve Dobriç şehirlerini de kapsayan geniş bir bölgedir. Bu bölge hala Türklerin yoğun olarak oturdukları yerlerden biridir. Yerli halk tarafından böyle adlandırılmasının sebebi ağırlıklı olarak Meşe, Gürgen ve Kızılcık ağaçlarından oluşan çok sık ve geçit vermez ormanlarla örtülü olmasından ileri gelmektedir. Osmanlı arşivlerinde ise ismi "Deli orman" olarak geçmektedir. 1942'de Bulgaristan hükümeti Slav kökenli olan "Polesie" (orman tarafındaki yer) ismini koyduysa da bu isim asla yaygın kullanıma geçmemiş ve 1952'de şu anki adına çevirilmiş. Bulgarca isim, Türkçeden mot-a-mot (kelimesi kelimesine) çeviri ile "Deli" (Луд), "Orman" (гора) oluşturulmuştur.

Bölge tarihte pehlivanları ile ün yapmıştır. Deliorman'lı güreşçiler arasında Koca Yusuf, Ahmet Kara, Hergeleci İbrahim, Kurtdereli Mehmet Pehlivan, Katrancı Mehmet Pehlivan ve Kel Aliço başta gelir.

Deliorman bölgesine ilk göç hareketi, ulaşabildiğim bilgelere göre; Orta Asya'daki  türklerin göç esnasında başlar, Selçuk'lular Deliorman bölgesine geldiklerinde türkçe konuşan nufusla karşılaşmışlar. Aslında bunlar Orta Asya'dan göç esnasında önce Horasan'a (İran'nın kuzeyi) yerleşmişler daha sonra Moğallar'ın baskıları sonunda kuzeyden geçip gelerek bu bölgeye yerleşenler olabilir. Bu bölgedeki halk Kuman,Uz,Peçenekler, Avar ve Hun türkleri temel yapıyı oluşturur  bu arada Prota Bulgar'larıda katmak gerekir çünkü onlarda bilindiği gibi Türk soyundandır.

Bölgeye ilk gelen Türkler yukarıda bahsettiğim gibi Kıpçaklar ve Peçeneklerdir, daha sonra Osmanlı Devleti kurulmadan önce Moğallar'dan kaçıp Bizans İmparatorluğuna sığınan Selçuklu Prensi İzzeddin Keykavus ve Hacı Bektaş-ı Veli'nin öğrencisi Sarı Saltuk binlerce Türkmenle birlikte buraya yerleşmiş (1200 yıllar), Kıpçak-Peçenek toplulukları ile karışmışlardır ve verimli toprakları olan Baba Saltuk kasabasını kurmuşlardır. Osmanlı Devleti kurulduktan sonra ilk zamanlar bölgeye pek fazla iskan olmamıştır, Osmanlı Devleti daha çok Güney Bulgaristan'daki şehirlere, ele geçirdiği beyliklerin ahalisini yerleştirmekteydi, fakat Kuzeyde bulunan Deliorman ve Dobruca'ya iskan yapmamaktaydı, bu durum Yavuz Selim dönemiyle değişmiş, asıl toplu göç Şah İsmail ile yapılan savaştan sonra Anadolu'daki bazı Türkmenler Osmanlı Devletine karşı gelmiş bunun üzerine Osmanlı yönetimi isyana katılan Türkmen aşiretlerini parçalayıp bir kısmını Balkan dağlarının ardında bulunan ve kuzey ülkelerinden ve Leh Kazakları'ndan gelecek saldırıda ilk zarara uğrayacak olan Deliorman bölgesine sürgün etmeye başlamış. Kırşehir, Kırıkkale, Yozgat gibi illerdeki Türkmen nüfusun önemli bir kısmı Deliorman'a sürülmüş. Türkmenlerin çoğunlukta olduğu Tokat, Sivas ve Malatya gibi şehirlerdeki nüfustanda büyük oranlarda Deliorman'a sürgün yaşanmış. Sürgünle birlikte Deliorman'a gelen Türkmen toplulukları 16. yüzyılda Deliorman'da azınlık olan Türk nüfusunu çoğunluğa çevirmişler, yerli Sarı Saltuk Türkleriyle karışarak Deliorman Türk topluluğunu oluşturmuşlar.

16. yüzyılda sürgün ile gelen Türkmenler Deliorman'a çabuk ısındılar çünkü burada 1200'lü yıllarla başlayan bir Horasani kültür vardı (Horasan: İran'ın kuzey bölgesi ve Horasan Türkleri ise Oğuz Türklerinin kollarının harmanlanmasından oluşur ). Bu tarihi ve kültürel özelliklerinden dolayı Deliorman bölgesi Tasavvufi düşüncelerin ve özelliklede Bektaşilik, Babailik, Bedreddinilik gibi tarikatların çok yoğun olduğu bir bölge olarak anıldı, II. Mahmud döneminde özellikle Bektaşi tekkelerinin birçoğunun kapatılması açık kalanların ise birçoğuna Nakşibendi şeyhlerin atanması neticesinde Deliorman'ın Alevi-Bektaşi yönü azalmaya başlamış ve çoğunluğuda sünnileşmiştir. Bulgaristan topraklarının elden çıkmasıyla halk Anadolu'ya göç etmeye başladı, özellikle Trakya ve Ege bölgesine ve Adana-Mersin civarına yerleşen Deliorman'lılar toplu halde köyler kurarak kendi kültürlerini yaşattılar. Fakat 1950 sonrasında Türkiye'ye göç edenler, dağınık halde yerleştiler.


Atalarımız, eğer Osmanlı döneminde sürgün ile bu bölgeye yerleşmişler ise_ki, muhtemelen Karamanoğlu beyliği halkından olmalılar. Karamanoğlu Beyliği, Oğuzların Avşar boyuna ait olan beyliktir. 1228 yılında Moğal'ların baskısından dolayı Anadoluya göç etmiştir. Karamanoğlu Bey'i Hacı Bektaşi Veli'nin muritlerinden Nuri Sufi dir. Büyük Selcuk beyi Alaattin Keykubat Karamanoğlu beyliğini Karaman ilinin Toros Dağları'nın içinde bulunan Ermelek ilçesine yerleştirmiştirtir. Karamanoğlu beyliği, Selcuk Devleti'nin en kuvvetli beyliğidir ve Selçuk devleti yıkılınca büyük Anadolu türkleri on beyliğe ayrıldı, bunların içinde Osmanlı beyliği Eskişehir/Söğüt'te kuruldu.

Osmanlı beyliği Karamanoğulları hariç diğer beylikleri kendi bünyesine katmış ancak Karamanoğlu beyliği uzun yıllar direnmiştir. Fatih Sultan Mehmet Karamanoğlu beyliği ile yapılan savaşı kazanmış ardından 20 yıl içinde Karamanoğlu halkının çoğunu balkanlara yerleştirmiştir. Yukarıda değindiğim gibi bu göç Yavuz Sultan Selim döneminde hızlanmış. Bu bölgeye yerleştirilen halk aynı zaman kuzeyden gelebilecek saldırılara karşı uzun müddet sınır muhafızlığı için hazır kuvvet ve bölgede lojistik merkezi olarak kullanılmıştır.

 Buradan şu sonuca varabiliriz. Deliorman bölgesi çoğunluğu ilk önce Orta Asya'dan göç esnasında kuzeyden gelen Türkler'in daha sonra Selçuk dönemi ve son olarak Osmanlı döneminde buraya gelerek yerleşen Anadolu Türkmenlerin soyundandır.

Muhacir sözcüğü, köyümüzün halkına verilen samimi bir hitap şekli olarak algılamalıyız.

Tüm dost ve yakınlarımın, mübarek kurban bayramını en içten dileklerimle kutlar, sevdiklerinizle beraber sağlıklı ve huzur içinde geçirmenizi dilerim.
Saygı ve sevgiler.


Kaynaklar:
Özgür Ansiklopedisi
Anadolu Uygarlıklar ve Türk İslam Tarihi Ansiklopedisi